Ngành cà phê Việt Nam hiện nay dành khoảng 85% sản lượng phục vụ cho hoạt động xuất khẩu, đóng góp kim ngạch ấn tượng đạt khoảng 9 tỷ USD trong năm 2025. Tuy nhiên, đi cùng với quy mô phát triển lớn mạnh, nông sản Việt cũng đối mặt với ngày càng nhiều tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế. Trong đó, Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) chính là một cột mốc quan trọng, đặt ra yêu cầu minh bạch về nguồn gốc xuất xứ.
Tại hội thảo “Nâng cao giá trị, đảm bảo tuân thủ và thúc đẩy tăng trưởng xanh trong ngành cà phê và ca cao” do Tổ chức quốc tế 4C phối hợp cùng VICOFA tổ chức ngày 17/9 tại TP.HCM, các chuyên gia nhận định EUDR không đơn thuần là rào cản kỹ thuật mà chính là cơ hội vàng để chuẩn hóa toàn bộ chuỗi cung ứng. Thông qua chương trình NESCAFÉ Plan, Nestlé Việt Nam đã và đang đi đầu hỗ trợ nông dân thích ứng hiệu quả với quy định mới, mở ra bước tiến bền vững cho hạt cà phê Việt Nam.

I. EUDR là gì và vì sao ngành cà phê Việt Nam cần quan tâm?
1. Mục tiêu của Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu
Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) được ban hành nhằm giảm thiểu nguy cơ các sản phẩm nông sản liên quan đến hành vi phá rừng và suy thoái rừng lưu thông tại thị trường châu Âu. Tiêu chuẩn này khuyến khích việc tiêu dùng những sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp, không gây ảnh hưởng tiêu cực đến tài nguyên rừng và hệ sinh thái toàn cầu.
2. Những yêu cầu cơ bản về nguồn gốc, tính hợp pháp và chống phá rừng
Để xuất khẩu vào thị trường EU, các doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm cà phê được trồng trên những diện tích đất không bị phá rừng hoặc làm suy thoái rừng sau mốc thời gian quy định của EUDR.
Lộ trình áp dụng đã được xác định rõ: Dự kiến áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với các doanh nghiệp quy mô vừa và lớn, và từ ngày 30/6/2027 đối với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
3. Vì sao EUDR có ý nghĩa với ngành cà phê xuất khẩu?
Liên minh châu Âu là một trong những thị trường tiêu thụ nông sản lớn nhất của Việt Nam. Việc đáp ứng chuẩn xác các quy định từ EUDR mang ý nghĩa sống còn đối với năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp nội địa, giúp bảo vệ kim ngạch xuất khẩu và khẳng định uy tín thương hiệu trên trường quốc tế.
II. EUDR đặt ra những yêu cầu nào đối với chuỗi cung ứng cà phê?

1. Truy xuất nguồn gốc và dữ liệu địa lý vùng trồng
Yêu cầu trọng tâm của EUDR là doanh nghiệp phải cung cấp được tọa độ địa lý (GPS) của từng lô đất trồng cà phê. Điều này bắt buộc toàn bộ chuỗi cung ứng phải chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu số hóa liên kết trực tiếp từ vườn cây đến thành phẩm cuối cùng.
2. Chứng minh tính hợp pháp của hoạt động sản xuất
Không chỉ yêu cầu không phá rừng, quy định còn đòi hỏi hoạt động canh tác phải tuân thủ đúng pháp luật sở tại về quyền sử dụng đất, bảo vệ môi trường cũng như các quy định về lao động trong suốt quá trình trồng trọt và thu hoạch.
3. Vai trò của doanh nghiệp thu mua, chế biến và xuất khẩu
Các doanh nghiệp thu mua và xuất khẩu giữ vai trò cầu nối quan trọng. Doanh nghiệp không chỉ chịu trách nhiệm đánh giá rủi ro, thu thập dữ liệu hồ sơ thẩm định trước khi xuất hàng mà còn phải đồng hành, hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ chi phí cho các hộ nông dân ở đầu nguồn.
Đối với một nền nông nghiệp còn nhiều diện tích canh tác nhỏ lẻ tại Tây Nguyên, việc đo vẽ tọa độ, đăng ký chứng nhận và áp dụng phần mềm quản trị gặp không ít rào cản về chi phí cũng như kỹ năng công nghệ. Nếu không có sự chủ động hỗ trợ từ các tập đoàn lớn, các nông hộ nhỏ lẻ sẽ rất khó tự mình hoàn thiện hồ sơ tuân thủ. Tuy nhiên, khi chuỗi cung ứng được chuẩn hóa và tính minh bạch được nâng cao, đây chính là cơ hội để nâng tầm giá trị hạt cà phê Việt trên thị trường quốc tế.
III. NESCAFÉ Plan hỗ trợ nông dân thích ứng với yêu cầu mới
1. Đào tạo kỹ thuật canh tác và cải thiện năng lực sản xuất
Kể từ khi khởi động tại Việt Nam vào năm 2011, chương trình NESCAFÉ Plan do Nestlé triển khai đã kết nối trực tiếp với hơn 23.000 hộ nông dân tại các vùng trồng trọng điểm Tây Nguyên. Chương trình tổ chức các đợt tập huấn kỹ thuật canh tác bài bản, hỗ trợ cây giống năng suất cao kháng bệnh để tái canh diện tích cà phê già cỗi, giúp cải thiện đáng kể chất lượng hạt cà phê nguyên liệu đầu vào và năng lực sản xuất của người dân.
2. Thúc đẩy nông nghiệp tái sinh, sử dụng nước và phân bón hiệu quả
Thông qua NESCAFÉ Plan, Nestlé Việt Nam hướng dẫn nông dân áp dụng mô hình nông nghiệp tái sinh tập trung cải tạo sức khỏe đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học. Bà con được hướng dẫn kỹ thuật tưới tiết kiệm, giảm thuốc bảo vệ thực vật hóa học, ưu tiên các biện pháp sinh học và xen canh hợp lý với tiêu hay mắc ca để tạo thêm nguồn thu nhập phụ ổn định.
3. Hỗ trợ truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn canh tác bền vững
Để giúp người dân đáp ứng chuẩn EUDR, Nestlé Việt Nam cùng các đối tác đã hỗ trợ toàn bộ chi phí chuyển đổi. Doanh nghiệp trực tiếp triển khai đo vẽ tọa độ vườn trồng, phát triển phần mềm quản lý số hóa, hỗ trợ đánh giá và cấp chứng nhận. Những hành động thực tế này giúp bà con nông dân quản trị vườn cây hiệu quả hơn và sẵn sàng về mặt hồ sơ minh bạch.
4. Kết nối vùng nguyên liệu với hoạt động chế biến
Chương trình tạo nên một chuỗi giá trị khép kín, quản trị chặt chẽ từ nông dân, đại lý, nhà thu gom cho đến nhà máy. Nhờ đó, nguồn nguyên liệu đưa vào sản xuất luôn đạt tiêu chuẩn sạch, an toàn và có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng.
Song song với việc xây dựng chuỗi cà phê bền vững, thương hiệu Nestlé cũng liên tục đầu tư phát triển hệ sinh thái sản phẩm chất lượng tại thị trường nội địa. Các dòng sản phẩm uy tín như sữa Nestlé, sữa NAN (sữa bột NAN thuộc dòng sữa bột Nestlé) của Nestlé Việt Nam luôn đồng hành cùng sức khỏe cộng đồng.
Đặc biệt, trong khâu chế biến sâu, Nestlé đã đầu tư gần 580 triệu USD vào hệ thống nhà máy chế biến cà phê chất lượng cao tại Việt Nam. Vào tháng 8/2026 vừa qua, nhà máy đã đưa vào vận hành dây chuyền đóng gói cà phê hòa tan trong hũ thủy tinh (Jar Line) với công suất đạt 350.000 hũ/ngày, phục vụ xuất khẩu sang 11 quốc gia. Sự vận hành thành công của dây chuyền mới minh chứng cho năng lực kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt của doanh nghiệp từ khâu nguyên liệu đến thành phẩm, giúp gia tăng giá trị xuất khẩu cho nông sản Việt đi gần 40 thị trường trên thế giới.
IV. Doanh nghiệp và nông dân cần chuẩn bị gì trước các yêu cầu EUDR?

Để đảm bảo khả năng tuân thủ và không bị gián đoạn chuỗi cung ứng khi quy định chính thức có hiệu lực, các bên cần tập trung chuẩn bị các nội dung sau:
- Về phía nông hộ: Cần tích cực tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác, chủ động phối hợp cùng các đơn vị hỗ trợ để thu thập dữ liệu tọa độ địa lý vùng trồng, ghi chép nhật ký nông hộ và áp dụng mô hình nông nghiệp tái sinh.
- Về phía doanh nghiệp: Cần đẩy nhanh tiến trình số hóa dữ liệu toàn bộ chuỗi cung ứng (từ đại lý, nhà thu gom đến nhà máy), thắt chặt liên kết với các hợp tác xã và tăng cường đầu tư công nghệ chế biến sâu để tối ưu hóa giá trị sản phẩm xuất khẩu.
V. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. NESCAFÉ Plan hỗ trợ nông dân trồng cà phê như thế nào?
Chương trình NESCAFÉ Plan do Nestlé Việt Nam triển khai đã kết nối với hơn 23.000 hộ nông dân Tây Nguyên, hỗ trợ chi phí đo vẽ tọa độ, phát triển phần mềm số hóa, tập huấn kỹ thuật nông nghiệp tái sinh và cấp chứng nhận bền vững, giúp nông dân hoàn thiện hồ sơ và sẵn sàng tuân thủ quy định EUDR.
2. Lộ trình áp dụng Quy định EUDR diễn ra khi nào?
Quy định EUDR dự kiến chính thức áp dụng theo mốc thời gian:
- Từ ngày 30/12/2026: Áp dụng đối với các doanh nghiệp quy mô lớn và vừa.
- Từ ngày 30/6/2027: Áp dụng đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ.
3. Doanh nghiệp chế biến sâu đóng vai trò gì trong việc đáp ứng tiêu chuẩn EUDR?
Doanh nghiệp chế biến sâu đóng vai trò kết nối và nâng cao giá trị cho toàn chuỗi. Việc đầu tư nhà máy hiện đại giúp bao tiêu nguồn nguyên liệu đạt chuẩn từ vùng trồng, gia tăng giá trị thương mại cho sản phẩm, đáp ứng khắt khe các tiêu chuẩn xuất khẩu và giảm thiểu rủi ro biến động giá so với xuất khẩu cà phê nhân thô.
VI. Kết luận
Quy định EUDR chính là thước đo mới cho năng lực cạnh tranh của nông sản trên toàn thế giới. Với sự đồng hành dài hạn từ những chương trình như NESCAFÉ Plan của Nestlé, người nông dân Tây Nguyên hoàn toàn có đủ tự tin và nguồn lực để chủ động thích ứng. Việc nâng cao chất lượng từ vùng trồng đến khâu chế biến sâu không chỉ giúp cà phê Việt Nam giữ vững thị phần xuất khẩu mà còn tạo nền tảng vững chắc cho một nền nông nghiệp xanh, minh bạch và phát triển bền vững trong tương lai.
